توسط Turkgasht
پروفسور دکتر شنول هاکان کوتاوغلو و تیمش از دانشگاه زونگولداک بولنت اجویت، پس از سه سال تحقیق، نتایج مطالعهای را در یک مجله علمی بینمللی منتشر کردند که نشان میدهد آناتولی در دو بخش شرق و غرب آنکارا در جهتهای مخالف حرکت میکند و ممکن است پس از میلیونها سال از هم جدا شود. پروفسور کوتاوغلو گفت: «اگر این کشش ادامه یابد، ممکن است آناتولی پس از میلیونها سال از وسط به دو نیم تقسیم شود.»
مقالهای با عنوان «تعیین منطقه انتقال تکتونیکی مرکز آناتولی (CATZ): محدودیتهای حاصل از دادههای ژئودتیک (GNSS/InSAR) و لرزهای» که توسط پروفسور کوتاوغلو، الیف آکگون از دانشگاه فرات و دکتر مصطفی سوفتا از دانشگاه دوکوز ایلول نوشته شده و فرآیند داوری آن نزدیک به سه سال طول کشید، در یک مجله معتبر بینمللی منتشر شد. این پژوهش که از دادههای ماهوارهای راداری نیز استفاده کرده، نشان میدهد که بین شرق و غرب آناتولی حرکتی در جهتهای مخالف وجود دارد و یک منطقه کششی از ارهلی در دریای سیاه تا آنکارا و آنتالیا امتداد دارد. بر این اساس، اگر این حرکت متضاد ادامه یابد، پس از میلیونها سال، شرق و غرب آناتولی از هم جدا خواهند شد.
«شرق آنکارا به سمت شمال و غرب آن به سمت جنوب حرکت میکند»
کوتاوغلو با اشاره به اینکه حرکت ترکیه به سمت غرب یک واقعیت شناختهشده است، گفت: «با تحلیلهای عمیقتر متوجه شدیم که بخش شرقی آنکارا به سمت شمال و بخش غربی آن به سمت جنوب در حرکت است. در نتیجه، یک نوار گذار که روی نقشه با رنگ سفید نشان داده شده، شکل گرفته است. این نوار گذار همچنین یک خط کششی است. تحلیلهای ما نشان میدهد که در طول این خط، زمینلرزههای کوچک و بزرگ رخ داده است. اگر این روند زمینشناسی در مقیاس زمانی میلیونها سال ادامه یابد، ممکن است شرق و غرب ترکیه به دلیل حرکت مخالف از هم جدا شوند. همچنین مشاهده میکنیم که این خط کششی هنگام نزدیک شدن به گسل شمال آناتولی (NAF) خم میشود، زیرا NAF سالانه حدود ۳ سانتیمتر حرکت جانبی راستگرد دارد. با بررسی میزان این خمیدگی، تخمین میزنیم که این تغییر در طول ۴.۵ میلیون سال رخ داده است.»
«امکان تقسیم آناتولی به دو بخش»
کوتاوغلو توضیح داد که منطقه کششی منتهی به ارهلی زونگولداک با اتصال به گسل شمال آناتولی (NAF)، یک خط به شکل «S» ایجاد کرده است: «در شمال، منطقه گذار در ارهلی به پایان میرسد. بررسیها نشان میدهد که شکل برآمدگی ارهلی مشابه خط S شکل در NAF است و احتمالاً در طول ۴.۵ میلیون سال تشکیل شده است. اگر این حرکت ادامه یابد، پیشروی این برآمدگی به داخل دریای سیاه نیز ادامه خواهد داشت. در یک بازه زمانی زمینشناسی میلیونساله، حتی ممکن است آناتولی به دو بخش تقسیم شود. این یافته برای اولین بار در این پژوهش مطرح شده و ما آن را به همراه الیف آکگون و دکتر مصطفی سوفتا در یک مجله معتبر بینمللی منتشر کردهایم.»
«امکان اتصال گسل شرق آناتولی و گسل شمال آناتولی»
کوتاوغلو افزود: «گسل شرق آناتولی نیز از شمال با زاویه مشخصی وارد میشود، اما خمیدگی عمودی آن به پایین احتمالاً نتیجه همان حرکت است. در جنوب آنتالیا، صفحه آفریقا سالانه ۶ میلیمتر به سمت شمال حرکت میکند، در حالی که صفحه عربستان با سرعت ۱.۸ سانتیمتر در سال حرکت میکند. این تفاوت ۱.۲ سانتیمتری در میلیونها سال به کیلومترها جابجایی تبدیل شده و باعث شده گسل شرق آناتولی که میلیونها سال پیش باید به صورت خطی عمودی از بینگول پایین میآمد، به شکل کنونی درآید. اگر این حرکت ادامه یابد، بخش شمالی گسل شرق آناتولی به تدریج بسته شده و ممکن است به گسل شمال آناتولی بچسبد. در نتیجه، بخش باقیمانده گسل از منطقه ختای به صورت یک خط عمودی به سمت بالا شکل خواهد گرفت.»
«منطقه کششی در کوتاهمدت خطرناک نیست»
کوتاوغلو گفت: «بررسی زمینلرزههای این خط نشان میدهد که عمدتاً زمینلرزههای کوچک با بزرگی ۳ یا ۴ رخ داده است. اما انباشت این انرژی در میلیونها سال ممکن است منجر به گسیختگی خطوط طولانیتر شود. حتی اگر این کشش ادامه یابد، آناتولی ممکن است پس از میلیونها سال از وسط نصف شود. در کوتاهمدت خطر زمینلرزه بزرگ وجود ندارد، اما در فرآیندهای زمینشناسی چنین رویدادهایی محتمل است، زیرا در منطقه مرکزی، سالانه چند میلیمتر کشش در امتداد خط سفید تجمع مییابد.»
