توسط Turkgasht
شهرهای تاریخی ازبکستان مانند بخارا و خیوه، بازدیدکنندگان را به سفری در زمان میبرند. این شهرها با مدارس علوم دینی که در گذشته به عنوان دانشگاههای جامع عمل میکردند و با دانشمندانی که رنسانسی در آسیای مرکزی ایجاد کردند، بازدیدکنندگان را مجذوب خود میکنند.
ازبکستان که در قرن نوزدهم تحت کنترل روسیه تزاری قرار گرفت، در سال ۱۹۹۱ و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به استقلال دست یافت. این کشور با جمعیتی بیش از ۳۷ میلیون نفر، در طول تاریخ شاهد تهاجمات متعدد بوده و همچنین میزبان چندین خاننشین مهم بوده است.
بخارا و خیوه، دو شهر تاریخی مهم در ازبکستان، از جمله این خاننشینها محسوب میشوند. بخارا، زادگاه بسیاری از دانشمندان و علما مانند خوارزمی، ابن سینا، فرغانی و امام بخاری، در قرن دهم شاهد اولین دوره رنسانس بود و در زمینههایی مانند فرهنگ، تجارت، پزشکی و علوم مختلف پیشرفتهای چشمگیری داشت.
هنوز هم مدارس فعالی در بخارا وجود دارد که در آنها بسیاری از دانشمندان برجسته به تربیت دانشجویان پرداختهاند.
ابوجعفر محمد بن موسی خوارزمی، که در خوارزم متولد شد و در بغداد زندگی کرد، یکی از پیشگامان در زمینههای ریاضیات، نجوم، الگوریتم و جغرافیا بود. ابن سینا، از پیشگامان علم پزشکی، نیز در بخارا به دنیا آمد. کتاب “اصول طب” او برای قرنها به عنوان متن پایه آموزش پزشکی مورد استفاده قرار گرفت.
احمد فرغانی، که در غرب به نام “الفراغانوس” شناخته میشود، در منطقه فرغانه ازبکستان متولد شد. او بیشتر به دلیل کتاب “اصول نجوم” معروف است و در زمینههای نجوم و ستارهشناسی تأثیرات بزرگی داشت.
امام بخاری، یکی از بزرگترین محدثان اسلام، نیز در بخارا به دنیا آمد. او بخش عمدهای از زندگی خود را به سفر و همکاری با علما در شهرهایی مانند بغداد، مکه، مدینه و سوریه گذراند.
بخارا، شهری که در میان دشتهای خشک و بیآب ایجاد شده، همچنان ساختار تاریخی خود را حفظ کرده است. با وجود جنگهایی که بخشهایی از کاخها را نابود کرد، قسمتهای قدیمی شهر با قوانینی که ساخت ساختمانهای بلند و رنگارنگ را محدود میکنند، اصالت خود را حفظ کردهاند.
به دلیل خطر زلزله و حفظ منظره شهر، ساخت ساختمانهای بزرگ و بلند در بخارا ممنوع است. این شهر فاقد منابع آب طبیعی است و آب از شهرها و کوههای دیگر به آن منتقل میشود. به دلیل قرار گرفتن در منطقه بیابانی، آب زیرزمینی آن شور است. مردم بخارا، با وجود خشکسالی، هرگز از سرزمین خود جدا نشدند و به همین دلیل به عنوان “مردمان وفادار به زمین” شناخته میشوند.
قلعه ارک، که در قرن دهم محل اقامت امیران و کاخ حکومتی بود، در آن زمان به میدانی باز میشد که بازار و مغازههای زیادی در آن قرار داشت. دیوارها و دروازههای اطراف قلعه همچنان پابرجا هستند، اما سایر بخشها به دلیل جنگها آسیب دیدهاند. بسیاری از ساختمانها و آثار باستانی با تلاشهای باستانشناسان دوباره کشف شدهاند.
مناره کَلان، که در قرن دوازدهم توسط کاراخانیان در بخش قدیمی شهر ساخته شد، حتی در زمان حمله چنگیز خان نیز آسیب ندید.
در بخارا مدارس زیادی وجود دارد که هنوز فعال هستند. مناره کَلان نیز در نزدیکی این مدارس قرار دارد. مدرسه میرعرب، که هنوز به عنوان یک مرکز آموزشی دینی فعالیت میکند، در مقابل مناره کَلان واقع شده است.
از دیگر سازههای مهم شهر، آرامگاه اسماعیل سامانی، بنیانگذار سلسله سامانیان در قرن نهم است. این آرامگاه تنها بنای باقیمانده از قرن دهم در آسیای مرکزی محسوب میشود.
خیوه نیز به دلیل سازههای حفظشده در بخش قدیمی شهر، بازدیدکنندگان را به سفری در زمان میبرد. خوارزم، یکی از قدیمیترین استانهای ازبکستان، به معنای “شهر آفتابی” است. خیوه، یکی از قدیمیترین شهرهای این استان، در سال ۱۹۹۷ جشن ۲۵۰۰ سالگی خود را برگزار کرد.
شهر خیوه به دو بخش داخلی و خارجی تقسیم میشود که توسط دیوارها و چهار دروازه اصلی از هم جدا شدهاند. بخش داخلی شهر در سال ۱۹۹۰ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
در این بخش تعداد زیادی ساختمان آبی و قهوهای وجود دارد. ساختمانهای آبی تاریخی هستند و در حال حاضر ۵۸ بنای تاریخی در این بخش وجود دارد که از این تعداد ۲۶ مورد مدارس هستند. ساختمانهای قهوهای نیز خانههای ساکنان محلی هستند. در مرکز شهر فقط بناهای تاریخی قرار دارند، در حالی که خانههای مردم در جنوب و شمال شهر واقع شدهاند.
در خیوه مدرسه محمد امین خان، با ۱۳۰ اتاق، به عنوان بزرگترین و زیباترین مدرسه در آسیای مرکزی شناخته میشود. این مدرسه در دوره اتحاد جماهیر شوروی به هتل تبدیل شد و بازدیدکنندگان میتوانند در اتاقهایی که زمانی دانشجویان در آنها درس میخواندند، اقامت کنند.
مناره کوتاه (کَلتا مینار) نیز در خارج از مدرسه قرار دارد که قرار بود ۱۰۰ متر ارتفاع داشته باشد، اما ساخت آن ناتمام ماند و تنها ۲۸ متر ارتفاع دارد.
مدرسه محمد رحیم خان نیز توسط محمد رحیم خان دوم، حاکم خیوه بین سالهای ۱۸۶۴ تا ۱۹۱۰ ساخته شد. او به دلیل شعرهایش به “فرخ خان” معروف بود.
خیوه مکانهای تاریخی مهم دیگری مانند مناره اسلام خواجه، مدرسه شرغازیخان و آرامگاه پهلوان محمود را نیز در خود جای داده است.
مسجد جامع خیوه، که در قرن دهم ساخته شد، به عنوان قدیمیترین و بزرگترین مسجد شهر شناخته میشود. این مسجد هر هفته در نماز جمعه میزبان بیش از ۵ هزار نفر است.
در مسجد جامع ۲۱۳ ستون چوبی و منقوش وجود دارد که هر کدام طراحی منحصر به فردی دارند و شش عدد از آنها قدیمیترین ستونها محسوب میشوند.
