توسط Turkgasht
رئیس شورای عالی آموزشعالی (YÖK)، پروفسور دکتر ارول اوزوار، اعلام کرد که سیاست کاهش ظرفیت پذیرش در دانشگاههای دولتی از امسال به دانشگاههای خصوصی نیز تعمیم خواهد یافت. وی گفت: «در این راستا، ظرفیت برخی رشتهها از جمله حقوق، روانشناسی، داروسازی، دندانپزشکی و معماری در دانشگاههای خصوصی نیز با درصدهای متفاوتی کاهش خواهد یافت.»
اوزوار در نشست مشورتی «شورای آموزشعالی اتحادیه اتاقها و بورسهای ترکیه» که در سالن کنفرانس YÖK برگزار شد، شرکت کرد.
وی با اشاره به این که نظام آموزش عالی حوزهای استراتژیک است که مستقیماً بر اهداف توسعه میانمدت و بلندمدت ترکیه، استراتژی سرمایهانسانی و رقابتپذیری جهانی این کشور تأثیر میگذارد، تأکید کرد که هر تصمیم درباره ظرفیت پذیرش دانشگاهها با نگاهی چندبعدی، مبتنی بر دادهها و آیندهنگرانه اتخاذ میشود.
او با بیان که فرآیند برنامهریزی ظرفیتها با دقت و جزئینگری انجام میشود، خاطرنشان کرد: «بازخوردهای نهادهای حرفهای، نمایندگان بخشهای صنعتی و سازمانهای جامعه مدنی بهویژه از این جهت که شرایط اشتغال، سرعت تحول مشاغل و چالشهای واقعی فارغالتحصیلان را منعکس میکنند، برای ما بسیار ارزشمندند. ما بهطور مستمر تحلیل میکنیم که در کدام حوزهها نیاز به نیروی انسانی افزایش یافته، کدام مشاغل به حد اشباع رسیدهاند و کدام رشتهها در آینده از اهمیت راهبردی برخوردار خواهند شد. سیاستهای ظرفیتپذیری ما بر پایه همین ارزیابیهای جامع استوار است.»
کاهش شدید ظرفیت رشته علوم پایه در دانشکدههای علوم تربیتی
اوزوار یادآور شد که در سالهای اخیر تصمیمات ساختاری مهمی در دانشگاههای دولتی و خصوصی گرفته شده که نخستینِ آن حذف کامل برنامههای تحصیلی نوبت دوم بود.
وی افزود: «بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، ظرفیت کل پذیرش از ۱,۰۹۰,۰۱۴ به ۸۴۳,۵۴۷ کاهش یافته که نشاندهنده کاهش ۲۴۶,۴۶۷ صندلی (۲۳٪) است. از این تعداد، ۱۰۷,۵۵۲ ظرفیت مربوط به نوبت دوم بوده است. در همین بازه زمانی، ظرفیت ۱۹۷ رشته از ۴۶۲ رشته کارشناسی کاهش یافته که در مجموع ۱۱۷,۶۰۶ صندلی کمتر شده است. بیشترین کاهش مربوط به رشتههای مولد معلم بوده است؛ بهعنوان مثال، ظرفیت زبان و ادبیات ترکی از ۱۲,۰۱۵ به ۳,۶۸۰ و تاریخ از ۱۰,۶۵۸ به ۳,۶۴۶ رسیده است.»
در میان رشتههای دانشکدههای علوم تربیتی، بیشترین کاهش به علوم پایه اختصاص دارد که از ۲,۸۶۴ به ۱,۲۱۹ صندلی تقلیل یافته است. سایر کاهشهای قابل توجه عبارتند از: ریاضی دبستان (۴,۰۱۸ به ۲,۶۹۸)، آموزش انگلیسی (۵,۰۶۰ به ۳,۴۳۷)، تربیت بدنی و ورزش (۳,۶۹۷ به ۲,۵۶۰)، آموزش پیشدبستانی (۵,۱۵۲ به ۳,۴۷۶) و راهنمایی و مشاوره روانشناسی (۵,۷۴۱ به ۳,۴۹۸).
وی همچنین به شرط سنی بالای ۳۵ سال برای ثبتنام در رشتههای تحصیلات باز (آموزش از راه دور) مانند رشد کودک، فلسفه، جامعهشناسی، تاریخ و زبان و ادبیات ترکی تحت عنوان «دانشگاه دوم» اشاره کرد و تأکید نمود که در تعیین ظرفیت رشتههای علوم تربیتی، برنامهریزی وزارت آموزش ملی برای استخدام معلمان در بخشهای دولتی و خصوصی مدنظر قرار گرفته است.
ثبات ظرفیت دانشکدههای پزشکی
رئیس YÖK اعلام کرد که در سالهای اخیر اصلاحات مهمی در ظرفیت دانشکدههای حقوق اعمال شده و بین ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، ظرفیت این رشته در دانشگاههای دولتی و خصوصی از ۱۵,۳۱۳ به ۹,۸۲۱ کاهش یافته است. کاهش در دانشگاههای دولتی ۴,۹۵۵ و در دانشگاههای خصوصی ۵۳۷ صندلی بوده است. وی افزود که کاهش مشابهی امسال نیز در دانشگاههای خصوصی اجرا خواهد شد.
در میان رشتههای علوم پزشکی، تغذیه و رژیمدرمانی با کاهش از ۶,۹۲۲ به ۴,۰۲۴ صندلی بیشترین افت را داشته است. ظرفیت داروسازی از ۴,۵۱۲ به ۳,۴۱۶ و دندانپزشکی از ۹,۱۲۷ به ۷,۰۸۱ (کاهش ۲۲٪) رسیده است. وی تصریح کرد: «جذب دانشجو در رشتههای کارشناسی ارشد و دکتری که نام آنها با تخصصهای آزمون DUS یکسان است، متوقف شده است. البته دانشگاهها میتوانند با تأیید YÖK و طبق مقررات، در سایر رشتههای تحصیلات تکمیلی دانشجو بپذیرند.»
ظرفیت فیزیوتراپی و توانبخشی از ۶,۷۶۱ به ۵,۸۲۶ و پرستاری از ۱۸,۴۶۵ به ۱۷,۰۳۶ کاهش یافته، اما ظرفیت دانشکدههای پزشکی بدون تغییر باقی مانده است.
افزایش ظرفیت رشته مهندسی هوش مصنوعی
اوزوار خاطرنشان کرد که در دانشکدههای مهندسی نیز بین ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ کاهشهای قابل توجهی اعمال شده است. با این حال، برخی رشتههای نوظهور یا پررونق با افزایش ظرفیت مواجه شدهاند:
«مهندسی هوش مصنوعی ۶۳٪، امنیت سایبری ۲۳٪، مهندسی نقشهبرداری ۱۹٪، مهندسی دریایی ۸٪، مهندسی نانوتکنولوژی ۸۱٪، مهندسی ماشینآلات دریایی ۴٪، مهندسی خودرو ۴٪، مهندسی هواپیما ۳٪، مهندسی حملونقل دریایی ۹٪، مهندسی طراحی صنعتی ۳۲٪، مهندسی مواد و نانوتکنولوژی ۴۹٪، مهندسی صنایع چوب ۱۶٪، مهندسی کشتیسازی ۸٪، مهندسی متالورژی ۳٪ و مهندسی آبزیان ۲٪ رشد داشتهاند.»
وی اضافه کرد که رشتههای دانشکدههای علوم اقتصادی و اداری نیز تحت تأثیر کاهش ظرفیت قرار گرفتهاند؛ از جمله روابط بینالملل، علوم سیاسی و مدیریت دولتی، اقتصاد، مدیریت و مالیه.
ظرفیت الهیات از ۱۵,۷۹۵ به ۱۰,۸۵۹، و رشتههایی مانند روزنامهنگاری، برنامهریزی شهری، رادیو-تلویزیون و سینما، خدمات اجتماعی، معماری، طراحی داخلی و روانشناسی نیز کاهش یافته است.
کاهش ۴۰ درصدی ظرفیت تحصیلات باز
رئیس YÖK اعلام کرد که از ۳۱۲ رشته کاردانی، ظرفیت ۱۳۱ رشته با کاهش مجموع ۱۲۵,۰۲۴ صندلی مواجه شده است: «در آینده، ظرفیت رشتههای کاردانی که بازار کار ضعیفی دارند کاهش مییابد و بر برنامههای کاربردی و مشاغل نوین تمرکز خواهیم کرد. ظرفیت تحصیلات باز از ۱۶۶,۲۰۳ به ۹۸,۴۳۶ کاهش یافته و سهم آن از ۵۴٪ کل دانشجویان در ۲۰۲۰ به ۴۰٪ در ۲۰۲۵ رسیده است. هدف ما کاهش این رقم به زیر ۳۰٪ در پنج سال آینده است. تحصیلات باز باید بیشتر بر آموزش بزرگسالان و یادگیری مادامالعمر متمرکز باشد تا جوانان.»
ادامه کاهش ظرفیت در سال ۲۰۲۶
اوزوار تأکید کرد که اگرچه برخی رشتههای کمظرفیت همچنان متقاضی زیادی دارند، اما تعادل بین تعداد فارغالتحصیلان و فرصتهای شغلی باید حفظ شود: «در سال ۲۰۲۶ نیز کاهش ظرفیت در برخی رشتهها ادامه خواهد یافت. این تصمیمات مکانیکی نیستند، بلکه براساس ظرفیت علمی، پروفیل فارغالتحصیلان و دادههای اشتغال اتخاذ میشوند.»
وی افزود: «از ۲۰۲۶، کاهش ظرفیت در دانشگاههای خصوصی نیز اجرا خواهد شد. هدف اصلی ما ایجاد ساختاری متوازن، پایدار و کیفیتمحور در کل نظام آموزش عالی است.»
حذف رشتههای منسوخ
اوزوار هشدار داد که تداوم رشتههای بدون پیوند با بازار کار، به هدررفت منابع مالی و انسانی میانجامد: «ما در YÖK چنین رویکردی را برنخواهیم تافت. انتظار داریم دانشگاههای خصوصی هرچه سریعتر رشتههای منسوخ را حذف کنند. در مقابل، به ایجاد رشتههای آیندهدار مانند هوش مصنوعی، کلانداده و امنیت سایبری که با استقبال دانشجویان مواجه شدهاند، ادامه خواهیم داد.»
وی در پایان تصریح کرد: «سیاست “حداقل یک دانشگاه در هر استان” که طی ۲۴ سال اخیر اجرا شده، دستاورد بزرگی برای دسترسی جوانان به آموزش عالی بوده است. کاهش ظرفیت بهمعنای محدودیت دسترسی نیست، بلکه ارتقای کیفیت آموزش را هدف گرفته است. این دو اولویت مکمل یکدیگرند.»
